Wisselstift

Wat is een wisselstift?

Een wisselstift is de vierkante staaf die dwars door het krukgat van het slot loopt en de deurkruk aan de ene kant van de deur verbindt met de kruk aan de andere kant. Draai je aan de kruk, dan draait de stift mee en trekt de dagschoot van het slot in. Zonder stift draait je kruk in het niets.

Het woord wissel slaat op de uitneembare constructie. Een wisselstift heeft een veermechanisme of een tuimelaar waardoor je de kruk eraf kunt halen zonder het hele slot te demonteren. Handig als je de deur van het scharnier wil tillen om te schilderen, als je een slot vervangt of als je krukken wil verwisselen voor een ander model. Bij een vaste stift zet je de kruk vast met een stelschroef en moet je die eerst helemaal losschroeven.

Wisselstift of krukstift, wat is het verschil?

In de praktijk worden de woorden door elkaar gebruikt en bedoelen mensen meestal hetzelfde onderdeel. Technisch is een krukstift de verzamelnaam voor elke vierkante stift tussen twee krukken en is een wisselstift de uitvoering die je zonder gereedschap of met een kwartslag kunt wisselen. Zoek je het volledige assortiment vierkante stiften in alle lengtes, kijk dan bij krukstiften.

Je komt ook de term gedeelde stift tegen. Die bestaat uit twee losse helften en wordt gebruikt bij veiligheidsbeslag op een voordeur, waar de buitenkruk vast moet blijven terwijl de binnenkruk draait. Dat is een ander product en niet uitwisselbaar met een doorlopende wisselstift.

7 of 8 mm, hoe weet je dat?

In Nederland is 8x8 mm de standaard voor binnendeuren en buitendeuren. Vrijwel alle sloten en krukken die na 1980 zijn gemaakt werken daarmee. Kom je 7x7 mm tegen, dan heb je te maken met Belgisch beslag of met een oudere Nederlandse woning van voor 1980. Raambeslag werkt standaard met 7 mm, dus een raamkruk en een deurkruk zijn op dat punt niet uitwisselbaar.

Controleren doe je in dertig seconden: schroef de kruk los, trek de stift eruit en meet met een schuifmaat over de vlakke kanten. Heb je geen schuifmaat, houd de stift dan naast een boortje van 8 mm. Twijfel je, meet dan liever twee keer dan dat je een stift bestelt die rammelt in het krukgat. Een 7 mm stift in een 8 mm gat geeft speling en de kruk gaat hangen.

Welke lengte heb je nodig?

De lengte hangt af van de deurdikte plus de dikte van de twee rozetten of schilden. Een gangbare Nederlandse binnendeur is 38 tot 42 mm dik. Daar komt bij een set op rozet gauw 15 tot 20 mm bij. Een stift van 90 tot 110 mm dekt daarmee het grootste deel van de binnendeuren.

Wordt je deur dikker, bijvoorbeeld door een extra isolatieplaat, een brandwerende uitvoering of een dubbele afwerklaag, dan heb je een langere stift nodig. Voor deuren van 46 tot 61 mm reken je op ongeveer 120 mm en voor 62 tot 77 mm op ongeveer 135 mm. Die maten staan bij de Dulimex gelagerde wisselquickstiften expliciet vermeld, wat het kiezen simpel maakt.

Ons advies: neem liever iets te lang dan te kort. Een stift die een paar millimeter uitsteekt kun je afzagen of wegwerken, een stift die net niet aan beide kanten grip pakt geeft een kruk die gaat hangen en op termijn het krukgat uitslijt.

Welke uitvoeringen vind je hier?

Het aanbod dekt de vier situaties die je in de praktijk tegenkomt. Voor standaard krukvervanging zijn er de Intersteel wisselstiften met keilboutbevestiging in 8x60 mm en 8x80 mm en de Metafa schroefwisselstift met zaagsnede in verschillende lengtes, die je zelf op maat kunt korten.

Voor krukken die met een tuimelaar werken is er de Dieckmann wisselstift met tuimelaar 8x8 mm in lengtemaat 65 of 80 mm, uitgevoerd in staal. Voor dikke deuren zijn er de Dulimex gelagerde wisselquickstiften in 8x110, 8x120 en 8x135 mm, met de deurdikte per maat erbij vermeld. En voor voordeuren en veiligheidssets zijn er de AXA verlengsets in 75, 90 en 110 mm met bijpassende boutensets M6x60 tot M6x90, zowel in zwart als in RVS uitvoering. Tot slot is er de HDD Pro krukstift 8x8 met draadstang M10 en vaste top van 63 mm.

Hoe monteer en demonteer je een wisselstift?

Monteren gaat in vier stappen. Schuif de stift door het krukgat van het slot tot hij aan beide kanten gelijk uitsteekt. Zet de eerste kruk erop en druk hem aan tot de veerpen of tuimelaar hoorbaar klikt. Doe hetzelfde aan de andere kant. Draai de kruk daarna vijf keer volledig door en controleer of de dagschoot elke keer volledig intrekt en weer uitkomt.

Demonteren is de omgekeerde volgorde. Bij een geveerde uitvoering druk je het veerpennetje met een kleine schroevendraaier of een paperclip in door het gaatje in de kruk, waarna de kruk eraf glijdt. Bij een uitvoering met stelschroef draai je eerst de inbusschroef in de krukhals los. Zit een stift muurvast door roest, tik hem dan met een doorslag voorzichtig terug in plaats van te trekken.

Onderhoud is minimaal. Een keer per jaar bij groot onderhoud de kruk eraf, de stift schoonvegen en een beetje droge teflonspray op de veer. Geen olie of vet, want dat bindt stof en maakt het mechaniek na een paar jaar stroef. Gaat de kruk knarsen of hangen, controleer dan of de stift verbogen is. Vervangen kost minder dan de tijd die je in rechtbuigen stopt.

Waarmee combineer je dit?

Vervang je de stift omdat je nieuwe krukken monteert, bekijk dan het assortiment bij deurkrukken op rozet of deurkrukken op schild. Vervang je hem omdat het slot versleten is, dan vind je de vervangers bij insteeksloten. Voor een badkamer of toilet heb je geen wisselstift maar een aparte spindel nodig, die staat bij wc sluiting.

Conclusie

Een wisselstift is een klein onderdeel dat de hele deur laat werken of juist niet. Meet eerst of je 7 of 8 mm nodig hebt, tel daarna de deurdikte plus de rozetten of schilden op om de lengte te bepalen, en kies dan de uitvoering die bij je kruk past: geveerd, met tuimelaar, gelagerd voor dikke deuren of een verlengset voor veiligheidsbeslag. Bestel je voor 20:00 en is het artikel voorradig, dan ligt het de volgende werkdag op je mat.

Veelgestelde vragen