Plankdragers met schoor
Wat doet die schoor eigenlijk?
Zonder schoor bestaat een plankdrager uit twee benen die haaks op elkaar staan. Al het gewicht op de plank probeert die hoek open te buigen. Het hoekpunt is dan het zwakste punt en dat is precies waar een overbelaste drager doorbuigt of afscheurt.
Met schoor komt er een derde been bij, diagonaal tussen het uiteinde van de arm en het muurdeel. Daarmee wordt de drager een driehoek en een driehoek kun je niet vervormen zonder een van de zijden langer of korter te maken. Het gewicht wordt omgezet in drukkracht in de schoor en trekkracht in het bovenste schroefgat. Daarom kun je bij dezelfde staaldikte een veelvoud aan belasting kwijt. De prijs die je ervoor betaalt is dat je de schoor onder de plank ziet zitten.
Welke maat past bij jouw plankdiepte?
De maten staan als armlengte bij muurhoogte. Geperst staal loopt van 65x90 tot 280x345 mm, de BEAM serie heeft 205x295, 255x395 en 330x495 mm. Het eerste getal is de horizontale arm, dus de diepte die de plank ondersteund krijgt.
De vuistregel: de arm moet tot minimaal driekwart van de plankdiepte komen. Bij een plank van 18 cm is 130x195 mm genoeg. Bij een keukenplank van 25 cm kies je 185x245 of 205x295 mm. Bij een boekenplank van 30 cm ga je naar 255x395 mm. Bij een werkblad van 40 cm heb je 330x495 mm nodig. Kom je daar duidelijk onder, dan gaat de voorrand hangen en kantelt de plank door als je er vooraan iets zwaars neerzet.
Geperst staal of BEAM Heavy Duty?
Er zitten twee families in deze collectie. De Dulimex plankdragers van geperst staal zijn uit een plaat gevormd, met een gesloten profiel en een ingeperste schoor. Ze zijn vlak, relatief licht en verkrijgbaar in zeven maten van 65x90 tot 280x345 mm, in zwart en in wit gelakt. Dit is de keuze voor boekenplanken, servieskasten en wandplanken in de gang.
De DX BEAM dragers met schoor zijn opgebouwd uit zwaardere profielen met een losse, doorlopende schoor. De Heavy Duty uitvoeringen hebben dikker materiaal en een versterkte verbinding tussen arm en schoor. Dit is de keuze voor werkbladen, bureaus aan de muur, archiefplanken vol ordners en alles waar iemand op gaat leunen.
Ons advies: twijfel je tussen de twee, neem dan BEAM Heavy Duty. Het prijsverschil per drager is klein ten opzichte van de plank en de inhoud, en je merkt het verschil pas op het moment dat het misgaat.
Hoeveel dragers heb je nodig?
Reken op een drager per 60 tot 80 cm planklengte, met minimaal twee per plank. Een plank van 120 cm krijgt er drie, een plank van 160 cm vier. Zet de buitenste dragers niet helemaal op de uiteinden maar ongeveer 10 tot 15 cm naar binnen. Dan werkt het overstek als tegenwicht en buigt het midden minder door.
De dikte van de plank telt mee. Een massief eiken plank van 27 mm overbrugt makkelijk 80 cm tussen twee dragers. Een meubelpaneel van 18 mm gaat bij 80 cm al zichtbaar hangen onder boeken. Bij dun materiaal zet je de dragers dichter bij elkaar, niet zwaarder.
Waar hangt het draagvermogen echt van af?
In de praktijk is niet de drager de beperkende factor maar de muur. Een zware BEAM drager in een gipsplaatwand houdt minder dan een lichte geperst stalen drager in beton. In massief metselwerk of beton haal je met een goede plug en een schroef van 6 of 8 mm het volle vermogen van de drager. In holle baksteen, cellenbeton of kalkzandsteen heb je hollewandpluggen of chemisch anker nodig en houd je marge aan. In gipsplaat schroef je altijd in de onderliggende stijl, die meestal om de 60 cm staat.
Twijfel je over je muur, tik er dan tegen. Dof en massief geluid wijst op metselwerk of beton, een hol geluid op gipsplaat of een holle steen. Boor bij twijfel een proefgaatje op een plek die straks achter de drager verdwijnt en kijk naar het boorstof: rood is baksteen, grijs is beton of kalkzandsteen, wit en poederig is gips.
Zwart, wit of verzinkt?
Zwart gelakt is de meest gekozen uitvoering. Onder een licht eiken of naturel plank tekent de drager zich duidelijk af en dat is bij een industriele of moderne inrichting het bedoelde effect. Wil je uitsluitend zwart zien, dan staat dat apart bij plankdragers met schoor zwart.
Wit gelakt verdwijnt tegen een witte muur. Onder een lichte plank zie je hem nauwelijks en dat is precies de bedoeling. Wit is wel gevoeliger voor handafdrukken bij montage, dus monteer met schone handen.
Verzinkt staal is onbehandeld metaalgrijs met een zinklaag die roest tegengaat. Dat is de keuze voor een schuur, garage, kelder of werkplaats en voor interieurs waar je bewust ruw metaal wilt. Verzinkt wordt in de loop van de jaren matter en donkerder. Dat is normaal en gaat niet over in roest zolang de zinklaag heel is.
Monteren zonder scheve plank
Teken eerst een horizontale lijn op de muur met een lange waterpas of een laser. Meet de posities van de dragers af vanaf die lijn, niet vanaf de vloer of het plafond, want die lopen in oudere huizen bijna nooit waterpas.
Markeer de schroefgaten, boor voor met de boormaat die bij je plug hoort en zet alle dragers eerst handvast. Leg de plank erop, controleer of hij waterpas ligt en trek dan pas alles aan. Schroef de plank vervolgens van onderaf vast in de arm. Dat is geen overbodige stap: een losliggende plank schuift naar voren zodra je er iets vooraan op zet en dan werkt de drager niet meer als drager maar als kantelpunt. Controleer na een half jaar of de schroeven nog vastzitten, want pluggen kunnen bij zware permanente belasting iets zetten.
Wanneer kies je juist geen schoor?
Bij lichte decoratieve planken, bij smalle planken tot ongeveer 15 cm diep en overal waar de zichtbare driehoek de rust in de ruimte verstoort. Dan kom je uit bij plankdragers zonder schoor. Voor vensterbanken, die vaak dieper zijn maar licht belast worden, is er vensterbank- en plankdragers. Wil je alle typen naast elkaar zien, dan is plankdragers het startpunt.
Kort samengevat
Kies een arm die tot minimaal driekwart van je plankdiepte reikt. Neem geperst staal voor boeken en servies, BEAM Heavy Duty voor werkbladen en archief. Reken een drager per 60 tot 80 cm en zet de buitenste iets naar binnen. Houd in gedachten dat de muur en de plug het werkelijke maximum bepalen, niet de drager. Voor 20:00 besteld is, indien voorradig, morgen in huis.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een plankdrager met en zonder schoor?
De schoor is de diagonale steun tussen de arm en het muurdeel. Daarmee wordt de drager een driehoek die niet kan vervormen, waardoor hij bij dezelfde staaldikte veel zwaarder belastbaar is. Zonder schoor komt alle kracht op het hoekpunt en is de drager bedoeld voor lichte planken.
Hoeveel plankdragers heb ik per meter nodig?
Reken een drager per 60 tot 80 cm planklengte met minimaal twee per plank. Een plank van 120 cm krijgt drie dragers, een plank van 160 cm vier. Bij een dun paneel van 18 mm zet je ze dichter bij elkaar dan bij massief hout van 27 mm.
Welke maat plankdrager hoort bij welke plankdiepte?
De arm moet tot minstens driekwart van de plankdiepte reiken. Voor een plank van 18 cm volstaat 130x195 mm, voor 25 cm neem je 185x245 of 205x295 mm, voor 30 cm 255x395 mm en voor een werkblad van 40 cm 330x495 mm.
Kan ik plankdragers met schoor in gipsplaat monteren?
Alleen als je in de onderliggende stijl schroeft, die meestal om de 60 cm staat. Pluggen in kale gipsplaat houden te weinig voor een belaste plank. Kun je de stijlen niet bereiken, kies dan een lichtere plank of een andere plek.
Wat is het verschil tussen BEAM en BEAM Heavy Duty?
De Heavy Duty uitvoering heeft dikker materiaal en een versterkte verbinding tussen arm en schoor. Kies HD voor werkbladen, bureaus aan de muur en archiefplanken waar iemand op kan leunen, en de standaarduitvoering voor boeken en servies.
Moet ik de plank vastschroeven op de drager?
Ja. Schroef de plank van onderaf vast in de arm. Een losliggende plank schuift naar voren zodra je er vooraan iets zwaars op zet en dan gaat de drager als kantelpunt werken in plaats van als steun.